De gevangenis vs een hotel

De Penitentiaire inrichting Arnhem-Zuid bezien vanuit een advocaat

Al een aantal jaren kom ik regelmatig in de gevangenis om cliënten te bezoeken. Veel verder dan de toegangsruimte en de advocatenspreekkamers kom ik dan niet. Als ik een beklagzitting heb zie ik wel eens wat meer van de gevangenis, maar dan nog krijg ik niet een goed beeld van hoe het er binnen allemaal uit ziet en aan toe gaat. Natuurlijk hoor ik veel van mijn cliënten en ook regelmatig vraag ik hen hoe bepaalde zaken lopen etc, maar nog nooit had ik dat met mijn eigen ogen gezien. De open dag leek mij daartoe dan ook de uitgelezen kans.

Toen de datum bekend was, heb ik mij met een aantal familieleden die ook wel nieuwsgierig waren, dan ook meteen ingeschreven. Dit bleek ook noodzakelijk want bijna alle rondleidingen waren binnen een halve dag al volgeboekt. Dat ik voor de rondleiding dan ook best een stuk moest rijden, maakte me niet uit. Ik wilde namelijk perse een keer een rondleiding krijgen en zelf een beeld vormen van de gevangenis. Dus op naar de PI Arnhem-Zuid!

Na een korte introductie door de directeur kregen we met een groep van 23 personen een rondleiding. We begonnen bij de kamer voor ‘bezoek zonder toezicht’. Al meteen barstten de vooroordelen in de groep los. ‘Zie je wel, het is hier net een hotel’. Mijn vermoeden, dat nog steeds heel veel Nederlands denken dat een gevangenis in Nederland inderdaad een hotel is, werd meteen bevestigd. Men beseft blijkbaar niet dat een gevangene niet zomaar gebruik mag maken van deze kamer en men beseft ook niet dat hoe luxe een cel ook mag zijn, iemands allergrootste goed, namelijk zijn of haar vrijheid, op dat moment ontnomen is.

 We gingen verder naar de arbeid. Het verbaasde mij hoeveel mogelijkheden er qua arbeid waren binnen deze gevangenis. Van werken op de wasserette tot het in elkaar zetten van een fiets. Uitgelegd werd wanneer gevangenen mogen en kunnen werken en dat men er zo’n € 3 per (halve) dag voor krijgt. Meteen volgde daarop de vraag vanuit een van mijn groepsgenoten: ‘waarom heeft een gevangene überhaupt geld nodig in de gevangenis? De Staat betaalt toch alles al voor ze? Is dat nog niet genoeg?’. Waar ik zo wel tien dingen kon bedenken had deze meneer blijkbaar geen idee en was hij zelfs verbaasd dat gevangenen betaald krijgen voor het werk. Dit bevestigde wederom mijn vermoeden dat de gemiddelde burger dus echt geen idee heeft hoe het er in Nederland binnen een gevangenis aan toe gaat.

Vervolgens gingen we naar de cellen. Ik was erg benieuwd hoe een cel er nou echt uit zag. Hoe groot is een cel nou eigenlijk en wat ziet een gedetineerde überhaupt als hij of zij naar buiten kijkt. Ik was zelfs nieuwsgierig naar hoe hard het matras zou zijn waarop een gedetineerde moet slapen. Erg hard was mijn conclusie! De cel waar we in mochten had de grootte van een eenpersoons cel maar er stond een stapelbed in. Waar de een deze cel alleen mag gebruiken zijn er dus blijkbaar ook gedetineerden die deze moeten delen. In deze gevangenis was dit slechts het geval bij absolute noodzaak als alles vol zat.

Overal word je als gedetineerde in de gaten gehouden en je hebt eigenlijk geen privacy. Dat mijn groepsgenoten dit niet beseften merkte ik toen we naar de cellen gingen en even stonden te wachten voor een ‘spiegelwand’. Een jongedame besloot namelijk haar haren en truitje goed te doen en haar make up te controleren voor deze ‘spiegel’ terwijl we daarvoor stonden te wachten, totaal niet in de gaten hebbend dat er PIW’ers vanachter deze ‘spiegel’ overzicht hielden. Ik moest toen stiekem toch wel even gniffelen.

We mochten ook nog een kijkje nemen bij de sportruimtes, de onderwijsruimte, de kerk en de bibliotheek. Uitgelegd werd dat je als gedetineerde maar een beperkte tijd in de week deel mocht nemen aan deze activiteiten en dat dat allemaal voor jou werd bepaald. Toen werd bij de meesten in de groep wel duidelijk dat het echt geen pretje is om vast te zitten en dat een ander jouw dag indeelt en jij je daar maar aan te houden hebt. Dit bleek wel uit de opmerking van een van mijn groepsgenoten ‘dus je mag helemaal niet zelf bepalen wanneer je gaat sporten of naar de bieb gaat?’ Nee, dat mag dus niet.

Langzaam kwam dus toch het besef bij de meesten in de groep: een gevangenis in Nederland is echt geen hotel. De Nationale Open Dag is wat mij betreft dan ook een zeer goed initiatief om burgers te laten zien hoe het er nou echt aan toe gaat en dat vast zitten in Nederland wel degelijk een straf is.

Ik wil de PI Arnhem-Zuid hartelijk danken voor de prettige, interessante en openhartige rondleiding binnen deze gevangenis. Wie weet tot volgend jaar in een andere gevangenis!

mr. Fanny Donders
Advocatencollectief
Korenbloemstraat 86 te Tilburg

 



« Terug